Z natury rzeczy wydawało

„Z natury rzeczy wydawało się ówcześnie oczywiste, że jedynym poważnym kandydatem do tej teki jest marszałek litewski Ignacy Potocki. „Jak ja znam naszych szesnastu ministrów — pisał z Petersburga Augustyn Deboli — to tam żaden, oprócz marszałka Potockiego, nie jest sposobny na ministra do interesów cudzoziemskich; chyba że chcemy, aby nie było w nich ładu i abyśmy nie mieli konsyderacji"25. W okresie, gdy dymisja Małachowskiego ze stanowiska kanclerza wielkiego koronnego wydawała się przesądzona, król godził się nawet z myślą, że jego następcą zostanie Ignacy Potocki, obejmując zarazem w Straży tekę ministra spraw zagranicznych0. Skoro jednak Małachowski wycofał swoją dymisję, nadzieje króla na utrzymanie „równowagi sił" w łonie przyszłej Straży poważnie wzrosły i swoją politykę popierania malkontentów Stanisław August kontynuował już teraz z całą konsekwencją. Okoliczności, w których w ciągu kilkunastu dni oczywisty i jedyny, jak się zdawało, kandydat do teki spraw zagranicznych został w końcu pominięty, a urząd ten dostał się w ręce najmniej powołane, są po dziś dzień niejasne, a brak jest źródeł, które mogłyby wyjaśnić tę tajemniczą i brzemienną w niekorzystne skutki sprawę27. Wydaje się prawdopodobne, że Ignacy Potocki o ten urząd zbyt usilnie nie zabiegał, starając się okazać wobec króla maksimum dobrej woli przez demonstracyjne podporządkowanie 8C jeg° życzeniom. Skutki tej pojednawczości miały się okazać fatalne.“(10)